Trung Quốc dẫn đầu cuộc đua Humanoid Robot 2026

Trung Quốc và cuộc đua humanoid robot 2026

Năm 2025 là năm mà thị trường humanoid robot chính thức chuyển từ giai đoạn R&D sang sản xuất quy mô lớn (mass production). Và quốc gia dẫn đầu cuộc chuyển đổi này không phải Mỹ -- mà là Trung Quốc.

Theo dữ liệu từ Omdia và Morgan Stanley, các công ty Trung Quốc chiếm gần 80% tổng sản lượng humanoid robot toàn cầu trong năm 2025, với khoảng 13,000 units được xuất xưởng. Morgan Stanley đã tăng gấp đôi dự báo 2026 lên 28,000 units chỉ riêng thị trường Trung Quốc.

Bài viết này phân tích các player chính, chiến lược giá, và lý do Trung Quốc đang thắng cuộc đua humanoid -- trong khi Tesla Optimus và Figure AI vẫn đang ở giai đoạn pre-production.

Unitree Robotics -- "Tesla của humanoid Trung Quốc"

Unitree Robotics thành lập năm 2016 bởi Wang Xingxing, trụ sở tại Hàng Châu. Ban đầu nổi tiếng với robot dogs (Go1, Go2), nhưng từ 2024 Unitree chuyển trọng tâm sang humanoid và đạt kết quả ấn tượng.

Số liệu kinh doanh 2025

• Doanh thu: 1.708 tỷ NDT (~240 triệu USD), tăng 335% YoY
• Lợi nhuận ròng: tăng 674% YoY
• Số lượng humanoid bán ra: hơn 5,500 units -- chiếm 32.4% thị phần toàn cầu
• Mục tiêu 2026: 10,000 - 20,000 units

Sản phẩm chính

Điểm đặc biệt của Unitree là chiến lược giá "phá giá": giá trung bình của humanoid Unitree giảm từ 593,400 NDT (~$85,000) năm 2023 xuống còn 167,600 NDT (~$25,000) năm 2025, trong khi gross margin vẫn đạt gần 60%. Đây là lợi thế lớn nhờ vertical integration -- Unitree tự sản xuất actuator, controller và phần mềm.

IPO lịch sử

Tháng 3/2026, Unitree nộp hồ sơ IPO trên sàn STAR Market (Shanghai) với mức định giá $610 triệu USD (42 tỷ NDT). Nếu thành công, đây sẽ là công ty humanoid robot đầu tiên trên sàn chứng khoán Trung Quốc -- và có thể là toàn cầu.

Agibot -- Top 1 về sản lượng 2025

Agibot (thành lập tại Thượng Hải) là tên gọi ít được biết đến hơn Unitree ở thị trường quốc tế, nhưng theo báo cáo của Omdia (tháng 1/2026), Agibot xếp hạng số 1 toàn cầu về sản lượng humanoid năm 2025 với 5,168 units.

Agibot tập trung vào phân khúc industrial applications: logistics trong nhà máy, kiểm tra chất lượng (quality inspection), và các tác vụ lắp ráp đơn giản. Mô hình kinh doanh của họ là RaaS (Robot-as-a-Service) -- cho thuê robot theo tháng thay vì bán đứt.

Điểm mạnh của Agibot:

• Giá thành thấp nhờ dùng supply chain nội địa hoàn toàn
• Software stack tích hợp sẵn cho factory deployment
• Partnership với các nhà máy lớn tại Quảng Đông, Giang Tô

UBTECH -- Pioneer từ 2012

UBTECH là một trong những công ty robotics lâu đời nhất Trung Quốc, thành lập từ 2012 và IPO trên Hong Kong Exchange từ 2023.

Walker X / Walker S

UBTECH nổi tiếng với dòng Walker -- humanoid full-size với khả năng đi bộ, nhận diện vật thể, và thao tác cơ bản. Walker S (thế hệ mới nhất) đã được triển khai thí điểm tại các nhà máy ô tô của NIO và Dongfeng Motor.

Sản lượng năm 2025: khoảng 1,000 units, thấp hơn Unitree và Agibot nhưng UBTECH tập trung vào phân khúc giá cao hơn với khả năng manipulation tốt hơn.

UBTECH cũng là một trong những công ty đầu tiên đạt chứng nhận CR (China Robot) cho humanoid -- điều kiện cần thiết để triển khai trong các nhà máy lớn.

Fourier Intelligence -- GR-2 thế hệ mới

Fourier Intelligence ban đầu là công ty rehabilitation robotics, sau đó chuyển sang general-purpose humanoid với dòng GR (General Robot).

Fourier GR-2 Specifications

• Chiều cao: 175 cm, Cân nặng: 65 kg
• DOF: 53 bậc tự do (bao gồm 12-DOF dexterous hands)
• Actuator: FSA 2.0 với peak torque 380 N.m
• Pin: có thể tháo rời, runtime lên 2 giờ
• Cảm biến: 6 array-type tactile sensors trên mỗi bàn tay
• Software: hỗ trợ NVIDIA Isaac Lab, ROS, MuJoCo

GR-2 nổi bật với tactile sensing -- cảm biến xúc giác trên tay cho phép robot cảm nhận lực, nhận dạng hình dạng và vật liệu, điều chỉnh grip theo thời gian thực. Đây là tính năng mà nhiều đối thủ (kể cả Tesla Optimus) chưa có.

Chiến lược quốc gia -- "Embodied Intelligence" là ưu tiên hàng đầu

Trung Quốc không chỉ có các startup mạnh -- mà còn có sự hỗ trợ có hệ thống từ chính phủ ở mức độ chưa từng có.

Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030)

Tháng 3/2026, Quốc hội Trung Quốc thông qua bản dự thảo Kế hoạch 5 năm lần thứ 15, trong đó:

• "Embodied intelligence" (trí tuệ hữu hình) được nâng lên ngành công nghiệp ưu tiên quốc gia, ngang hàng với quantum computing, brain-computer interface và 6G
• Bộ Công nghiệp (MIIT) thành lập Ủy ban Tiêu chuẩn hóa Humanoid Robot riêng biệt từ tháng 12/2025
• Tháng 3/2026: ban hành hệ thống tiêu chuẩn quốc gia đầu tiên bao phủ toàn bộ vòng đời humanoid robot

Quy mô đầu tư

• $20 tỷ USD trợ cấp cho ngành robotics trong 2024-2025 (grants, tax credits, state-backed VC)
• $138 tỷ USD quỹ đầu tư mạo hiểm nhà nước cho robotics, AI và công nghệ tiên tiến
• Hàng chục thành phố (Bắc Kinh, Thượng Hải, Thẩm Quyến, Hàng Châu) có riêng humanoid robot industrial parks với ưu đãi thuế và đất đai

So sánh với Mỹ: Tesla, Figure, Agility

Tesla Optimus

Tesla Optimus (Gen 2) vẫn ở giai đoạn pilot trong các nhà máy Tesla. Elon Musk tuyên bố sẽ bán $20,000-$30,000, nhưng chưa có timeline rõ ràng cho mass production. Lợi thế của Tesla là AI software (FSD technology transfer) và brand recognition, nhưng họ thiếu kinh nghiệm sản xuất robot.

Figure AI

Figure 02 đã huy động hơn $1 tỷ USD và có partnership với BMW để triển khai trong nhà máy. Mô hình Foundation Model (Helix, 7B parameters) là điểm mạnh, nhưng sản lượng vẫn ở mức hàng trăm units.

Agility Robotics

Digit của Agility được triển khai thí điểm tại warehouse của Amazon. Thiết kế legs-only (không có cánh tay phức tạp) phù hợp cho logistics, nhưng hạn chế về manipulation tasks.

Tại sao Trung Quốc đang thắng?

1. Supply chain nội địa

Trung Quốc có ecosystem cung ứng hoàn chỉnh cho robot: actuator, sensor, battery, controller -- tất cả sản xuất nội địa với giá thành thấp. Unitree tự sản xuất actuator, giảm chi phí 40-60% so với nhập khẩu.

2. Thị trường nội địa khổng lồ

Với dân số già hóa và thiếu hụt lao động trong manufacturing, Trung Quốc có nhu cầu thực cho humanoid robot. Các nhà máy điện tử, ô tô, logistics đều đang tìm kiếm giải pháp automation.

3. Hỗ trợ chính phủ có hệ thống

Từ quỹ đầu tư, tiêu chuẩn hóa, đến ưu đãi thuế -- chính phủ Trung Quốc tạo môi trường lý tưởng cho startup humanoid phát triển nhanh.

4. Iterate nhanh

Các công ty Trung Quốc theo mô hình "ship fast, iterate often" -- bán sản phẩm sớm, thu thập data từ khách hàng thực, cải thiện liên tục. Trong khi các công ty Mỹ thường chờ đến khi sản phẩm "hoàn hảo" mới bán.

Ý nghĩa cho kỹ sư robotics Việt Nam

Cuộc đua humanoid giữa Trung Quốc và Mỹ tạo ra cơ hội lớn cho kỹ sư Việt Nam:

1. Việc làm: Các công ty Trung Quốc (Unitree, UBTECH) bắt đầu mở văn phòng tại Đông Nam Á, cần kỹ sư deployment và support
2. Học hỏi: Robot giá rẻ ($16,000 cho G1) nghĩa là các trường đại học và lab tại Việt Nam có thể mua để nghiên cứu
3. Open-source: LeRobot (Hugging Face) đã hỗ trợ Unitree G1, nghĩa là bạn có thể train AI cho humanoid từ nhà
4. Career path: Skills về ROS 2, reinforcement learning, computer vision sẽ càng có giá trị khi humanoid trở nên phổ biến

Kết luận

Trung Quốc đang dẫn đầu cuộc đua humanoid robot 2026 không phải vì công nghệ vượt trội, mà vì chiến lược thị trường đúng đắn: giá rẻ, volume lớn, iterate nhanh, và hỗ trợ chính phủ mạnh mẽ. Với 28,000 units dự kiến bán ra chỉ riêng Trung Quốc trong 2026, đây không còn là cuộc đua về prototype -- mà là cuộc đua về sản xuất và triển khai.

Câu hỏi không phải là "humanoid robot có thành hiện thực không?" mà là "ai sẽ chiếm thị phần lớn nhất khi thị trường nở?" -- và hiện tại, câu trả lời đang nghiêng về phía Trung Quốc.

Bài viết liên quan

• Unitree vs Tesla: So sánh humanoid robot 2026 -- Phân tích chi tiết 2 ông lớn humanoid
• Humanoid Robotics: Hướng dẫn toàn diện -- Từ cơ bản đến nâng cao về humanoid
• Foundation Models cho Robot: RT-2, Octo, OpenVLA -- AI brain cho humanoid
• LeRobot Ecosystem: Hướng dẫn toàn diện 2026 -- Train AI cho robot với $100